Koniec października, a wielu najemców już kupuje bilety na pociąg czy samolot do domu na Boże Narodzenie i Nowy Rok. Zanim wyjedziesz, poświęć pół godziny na mieszkanie, które zostawiasz. Rura, która zamarznie i pęknie w pustym mieszkaniu, potrafi lać wodę całymi dniami, zanim ktokolwiek to zauważy. Szkody obejmują podłogi, ściany, a często także sąsiadów z niższych pięter.

Dobra wiadomość: większość zabezpieczeń to kilka prostych kroków, które kosztują niewiele albo nic. Oto lista, która sprawdzi się niezależnie od tego, w którym kraju Europy wynajmujesz.

1. Najpierw przeczytaj umowę najmu

Zanim cokolwiek zmienisz, poświęć pięć minut na umowę. Szukaj trzech rzeczy:

  • Minimalnej temperatury lub wymogu ogrzewania. Niektóre umowy mówią, że w mieszkaniu zimą trzeba utrzymywać określoną temperaturę albo że nigdy nie wolno całkiem wyłączać ogrzewania.
  • Obowiązku zgłaszania dłuższej nieobecności. Wiele umów wymaga poinformowania wynajmującego o wyjeździe dłuższym niż określona liczba dni, żeby ktoś mógł zareagować, gdy coś pójdzie nie tak.
  • Zasad dostępu do lokalu. Sprawdź, co umowa mówi o wejściu wynajmującego do mieszkania w nagłej sytuacji i czy masz zostawić komuś klucz.

Jeśli umowa milczy na ten temat, nie znaczy to, że nic cię nie obowiązuje. Prawo najmu w większości krajów oczekuje od najemcy rozsądnej dbałości o lokal i niezwłocznego zgłaszania szkód. Szczegóły różnią się w zależności od kraju, więc jeśli masz wątpliwości, zapytaj wynajmującego.

2. Zostaw włączone ogrzewanie, ale na niskim poziomie

Najważniejsze jest, by nie wyłączać ogrzewania całkowicie. Zamiast tego je zmniejsz. Wiele termostatów i kotłów ma tryb ochrony przed zamarzaniem albo tryb „urlopowy”, stworzony właśnie do tego.

Jak niska temperatura jest jeszcze bezpieczna? Rady są różne. British Gas zaleca ustawienie termostatu na co najmniej 7 °C nawet wtedy, gdy nie ma cię w domu, a amerykański Czerwony Krzyż sugeruje, by przy wyjeździe w mroźną pogodę nie schodzić poniżej około 13 °C (55 °F). Jeśli mieszkanie ma słabo ocieplone ściany zewnętrzne, rury biegną przy ścianie zewnętrznej albo pod spodem jest nieogrzewane pomieszczenie, wybierz wyższą temperaturę. Jeśli umowa podaje minimum, trzymaj się go.

Kilka praktycznych uwag:

  • Jeśli masz programator, upewnij się, że nie wyłączy ogrzewania na noc na czas twojej nieobecności.
  • Jeśli ogrzewanie jest centralne, sprawdź, czy w ogóle możesz regulować grzejniki, i nie ustawiaj zaworów termostatycznych na zero. Symbol śnieżynki lub „*” to zwykle pozycja ochrony przed zamarznięciem.
  • Jeśli ogrzewasz mieszkanie grzejnikami elektrycznymi, nie zostawiaj przenośnych grzejników włączonych bez nadzoru. Zapytaj wynajmującego, jakie rozwiązanie woli.

3. Znajdź zawór główny wody i zakręć go przy dłuższym wyjeździe

Zawór główny (główny zawór odcinający wodę) zamyka dopływ wody do całego mieszkania. W mieszkaniach bywa pod zlewem w kuchni, w łazience, przy wodomierzu albo w szafce technicznej. Czasem zawór jest wspólny, na klatce schodowej lub w studzience na zewnątrz.

Znajdź go teraz, gdy nic się nie dzieje, i sprawdź, czy da się go przekręcić. Zawór, którego nikt nie ruszał od lat, bywa zablokowany. Jeśli nie chce się ruszyć, nie forsuj go, tylko powiadom wynajmującego.

Przy dłuższej nieobecności ubezpieczyciele zalecają zakręcenie wody na zaworze głównym. Brytyjskie stowarzyszenie ubezpieczycieli ABI radzi tak przy wyjeździe na urlop lub opuszczeniu pustego domu. Gdy woda jest zakręcona, możesz odkręcić krany, żeby spuścić resztki wody, a potem je zakręcić.

Jedno zastrzeżenie: w niektórych instalacjach ogrzewanie jest powiązane z dopływem wody, na przykład w kotle dwufunkcyjnym, który potrzebuje ciśnienia z sieci. Zanim zakręcisz wodę, zapytaj wynajmującego, czy w twoim mieszkaniu jest to bezpieczne.

4. Zapytaj o kapiące krany

Na ten temat znajdziesz sprzeczne rady. Część źródeł, głównie amerykańskich, sugeruje zostawienie lekko kapiącego kranu, aby woda stale płynęła w rurach. Brytyjskie porady zwykle mówią coś przeciwnego, a ABI zaleca naprawiać cieknące krany. Co jest słuszne, zależy od instalacji w budynku, mrozów i sposobu rozliczania wody. Nie zgaduj, zapytaj wynajmującego, czego oczekuje.

5. Daj ciepłemu powietrzu dostęp do rur

Rury zamarzają tam, gdzie nie dociera ciepłe powietrze: w szafkach kuchennych, pod umywalką w łazience, za zamkniętymi drzwiami do zimnego pomieszczenia.

  • Zostaw otwarte drzwi wewnętrzne, żeby ciepło rozchodziło się równomiernie po mieszkaniu.
  • Otwórz drzwiczki szafek pod zlewami oraz przed rurami czy podgrzewaczem wody.
  • Jeśli jest klapa na strych, z której możesz korzystać, British Gas radzi otworzyć ją podczas mrozów, aby ciepłe powietrze docierało do rur i zbiorników na górze.
  • Porządnie zamknij okna i sprawdź, czy żadne nie zostało uchylone.

6. Zostaw klucz i kontakt awaryjny, i powiadom wynajmującego

Jeśli pod twoją nieobecność pęknie rura, najcenniejsza jest osoba, która szybko wejdzie do mieszkania. Zadbaj o:

  • Osobę z kluczem w pobliżu: przyjaciela, sąsiada lub wynajmującego, jeśli umowa na to pozwala.
  • Kontakt awaryjny z numerem telefonu oraz sposób, by skontaktować się z tobą w podróży.
  • Wiadomość do wynajmującego z informacją, kiedy wyjeżdżasz, kiedy wracasz, jak ustawione jest ogrzewanie, czy woda jest zakręcona i kto ma klucz.

Najlepiej wysłać to pisemnie, żeby później nie było wątpliwości, co ustalono. Jeśli twój wynajmujący korzysta z LeasingTrack, wiadomość wysłana tam zostawia opatrzony datą ślad twojej nieobecności i kontaktu awaryjnego, przechowywany razem z umową najmu.

7. Przeczytaj warunki ubezpieczenia mieszkania

Jeśli masz ubezpieczenie ruchomości domowych (polisę dla najemców), sprawdź, co się dzieje, gdy mieszkanie stoi puste. Wiele polis ogranicza ochronę po upływie określonego czasu nieobecności. Brytyjski Financial Ombudsman Service zauważa, że jest to zwykle 30 lub 60 dni, po których ochrona w razie np. kradzieży czy zalania może przestać obowiązywać. Niektóre polisy wymagają też utrzymywania ogrzewania lub zakręcenia wody.

Warunki różnią się w zależności od ubezpieczyciela i kraju, więc przeczytaj własną polisę, poszukaj słów w rodzaju „lokal niezamieszkany” lub „pusty”, a przy długim wyjeździe powiadom ubezpieczyciela z wyprzedzeniem.

8. Po powrocie

Zanim się rozpakujesz, obejdź mieszkanie. Szukaj wilgotnych plam na sufitach i ścianach, wody na podłodze i kranów, z których nie leci woda.

Jeśli rura wygląda na zamarzniętą:

  • Używaj wyłącznie łagodnego ciepła. Ogrzej pomieszczenie albo użyj suszarki do włosów lub ciepłych (nie wrzących) ręczników na rurze. Nigdy nie używaj otwartego ognia, palnika ani wrzątku: gwałtowne ciepło może rozsadzić rurę.
  • Otwórz kran zasilany tą rurą, żeby topniejąca woda miała którędy odpłynąć.
  • Obserwuj, czy nie ma wycieków podczas rozmrażania. Lód może uszczelniać pęknięcie, a woda zaczyna wyciekać dopiero po jego stopieniu.
  • Od razu zgłoś to wynajmującemu, nawet jeśli rura rozmroziła się bez problemu. Małe pęknięcie może ujawnić się dopiero po jakimś czasie.

Jeśli rura pękła, natychmiast zakręć wodę na zaworze głównym, wyłącz ogrzewanie i podgrzewacz wody, zrób zdjęcia i skontaktuj się z wynajmującym. Jeśli woda przecieka do mieszkania poniżej, ostrzeż też sąsiadów.

Kto płaci za pękniętą rurę?

Nie ma jednej odpowiedzi. Zależy to od prawa najmu w twoim kraju, od umowy i od tego, jak doszło do szkody. Co do zasady naprawa instalacji w budynku często leży po stronie wynajmującego, ale najemca, który zlekceważył postanowienia umowy, na przykład całkiem wyłączył ogrzewanie lub nie zgłosił długiej nieobecności, może zostać poproszony o pokrycie części kosztów. Sytuację mogą jeszcze zmienić ubezpieczenia (budynku po stronie wynajmującego i twoje ubezpieczenie ruchomości).

Sprawdź umowę, a jeśli dostaniesz poważny rachunek, zanim zgodzisz się zapłacić, zasięgnij porady w stowarzyszeniu lokatorów lub u prawnika w swoim kraju.

W skrócie

  • Przeczytaj umowę: minimalne ogrzewanie, zgłaszanie nieobecności, dostęp do lokalu.
  • Ogrzewanie włączone, na niskim lub przeciwmrozowym ustawieniu.
  • Znajdź zawór główny; przy dłuższym wyjeździe zakręć wodę (najpierw zapytaj).
  • Zapytaj wynajmującego o kapiące krany.
  • Otwórz drzwi wewnętrzne i drzwiczki szafek.
  • Zostaw klucz i kontakt awaryjny; poinformuj wynajmującego na piśmie.
  • Sprawdź w ubezpieczeniu limity dotyczące nieobecności.
  • Po powrocie: tylko łagodne ciepło i natychmiastowe zgłaszanie problemów.

Udanej podróży i suchego mieszkania po powrocie.